Realizacja Planu Daltońskiego w grupie Gapciów
„Jeśli szanujemy dziecko i podążamy za jego możliwościami to może ono zrobić więcej,niż od niego oczekujemy, a wszystko co dziecko potrafi – nauczycielowi zrobić nie wolno”.                                                     

 

Trzy główne zasady planu daltońskiego to:

 

  • nauka samodzielności
  • nauka odpowiedzialności
  • nauka współpracy

 

Edukacja daltońska przede wszystkim umożliwia dzieciom:

  • swobodę w wykonywaniu działań
  • naukę odpowiedzialności za siebie i za innych
  • zapewnienie realizacji działań we własnym tempie i czasie
  • możliwość włączenia w różnego rodzaje aktywności jednocześnie
  • naukę respektowania innych
  • naukę umiejętności oceniania swojej pracy i współpracy z innymi.

Ogólnie mówiąc celem tego systemu jest nauczyć dzieci dobrze używać swobody i odpowiedzialności. Kiedy ćwiczenie staje się zbyt trudne dla konkretnego dziecka by mogłoby uporać się z nim sam, nauczyciel służy pomocą. Powszechnie wiadomo, że wszystko, do czego dochodzimy sami jest łatwiejsze w zapamiętaniu niż większość lekcji prowadzonych przez nauczyciela.

Proces dydaktyczno-wychowawczy edukacji daltońskiej jest wizualizowany. Znajdujące się w sali kolorowe zdjęcia-obrazy pozwalają dzieciom lepiej zrozumieć i zapamiętać zasady funkcjonowania w grupie.

Wizualizacja obecności:

W sali znajduje się tablica obecności, na której przyczepione są imiona poszczegolnych dzieci wraz z odpowiednim znaczkiem.Dzieci po wejściu do sali zaznaczają klamerkę przy swoim imieniu i odznaczają -wychodząc. Na początku trzeba im było o tym przypominać, obecnie, coraz częściej, dzieci same się kontrolują, upominając nawet kolegów. Znajdując znaczek kolegi, który jest w przedszkolu, natychmiast informują go, że jeszcze nie zaznaczył swojej obecności. To pozwala n-lowi na szybkie sprawdzenie, ile jest dzieci w przedszkolu, a kogo nie ma w danym dniu.

Wizualizacja dni tygodnia:

Zapoznałyśmy dzieci z kolorami dni tygodnia, wykorzystując do tego tablicę z suwakiem, zakupioną przez panią dyrektor. Każdy dzień tygodnia ma przypisany określony kolor: poniedziałek – czerwony;

wtorek- niebieski;

środa pomarańczowy;

czwartek- zielony;

piątek- żółty.

Codziennie rano, tuż przed śniadaniem, dzieci przesuwają suwak na określony kwiatek, symbolizujący dzień tygodnia, jednocześnie uzasadniając swój wybór „wczoraj był poniedziałek – kwiatek czerwony, dzisiaj jest wtorek – kwiatek niebieski”. Dzieci odliczają też kolejne dni do końca tygodnia, utrwalają nazwy, stosują określenia: wczoraj, dzisiaj, jutro. Co zabawne, dzieci z niecierpliwością odliczają dni do piątku, ponieważ piątek jest dniem, kiedy dzieci mogą przynosić zabawki do przedszkola. Dzieci same próbują się już kontrolować, kiedy zwracają uwagę innym kolegom, że dziś nie można przynosić zabawek, bo to nie jest „kwiatek żółty – czyli nie piątek”.

Wizualizacja planu dnia:

Plan dnia z obrazkami, na których schematycznie przedstawiane są kolejne czynności przedszkolaka w danym dniu. Obrazki do planu dnia wiszą na ścianie i dziecko w każdym momencie może sprawdzić, co będzie się działo za chwilę, np.: po śniadaniu idziemy umyć ząbki, a potem będą zajęcia plastyczne, a poźniej  – zabawy w ogrodzie. One doskonale wiedzą, co nastąpi po sobie. Zapewnia to im poczucie bezpieczeństwa i stabilizację.Taki harmonogram z założenia ma budzić w dziecku poczucie odpowiedzialności za poszczególne jego elementy.

Wizualizacja kalendarz urodzin:

Tradycją są już obchodzone w grupie przedszkolnej urodzinki. Dzieci od dawna obchodzą urodzinki w grupie, przynosząc w tym dniu słodycze do przedszkola, częstując wszystkich cukierkami. Oczywiście śpiewamy 100 lat, składamy życzenia Przygotowując kalendarz urodzin na najbliższe miesiące wykorzystałyśmy pory roku. Na kolorowych balonikach zawisły fotografie dzieci wraz z datą urodzin. Tym sposobem dzieci mają możliwość same kontrolować, kto jeszcze będzie obchodził urodzinki w najbliższym czasie, dopytując się, kiedy to będzie, czy zostaną zaproszone. Jednocześnie dzieci utrwalają w ten sposób kolejne pory roku.

Wizualizacja czasu: (zegar daltoński).

Zegar ten ma specjalny mechanizm i oznaczenia, podzielony na 5, 10, 15 i 30 minut, które pozwalają dzieciom zrozumieć, że 30 minut na wykonanie zadania, to o wiele dłużej niż 5. Najczęściej wykorzystujemy zegar przy wyznaczaniu czasu na spożywanie posiłku, sprzątanie czy zabawę. Dzieci obserwując zegar, same widzą upływający czas i wiedzą, że pora już kończyć posiłek.

Wizualizacja dyżurów:

W każdy poniedziałek rozpoczynamy od wybrania dyżurnych odpowiedzialnych za :

  • łazienkę
  • stoliki
  • szatnię
  • zabawki

Do każdego dyżuru wyznaczamy dwójkę dzieci. Podczas dyżuru przy posiłkach dzieci pomagają w nakrywaniu do stołu, ustawiają talerzyki przy każdym krzesełku oraz sztućce i kubeczki -po 6 przy każdym stoliku. Po skończonym posiłku dyżurni pomagają zebrać naczynia ze stolików i odnieść na wyznaczone miejsce.

Dużym zainteresowaniem cieszy się również dyżur w łazience. Podczas gdy jeden dyżurny nakłada pastę pozostałym dzieciom na szczoteczkę, drugi pilnuje porządku w kolejce. Podczas innych czynności higienicznych w łazience dyżurni pilnują kolejności korzystania z toalety oraz ustawiają po 2 osoby do umywalki przy myciu rąk, pilnują utrzymania porządku w łazience (średni strumień wody, nie rozlewanie wody, zakręcanie kranów). To bardzo trudna i odpowiedzialna praca.

Dyżurni w szatni pilnują czy dzieci poprawnie zakładają nakrycie wierzchnie, czy ułożyły odbowiednio ubranie i kapcie.

Dyżurni od zabawek sprawdzają stan sali po skończonej zabawie czy wszystko jest na swoim miejscu i czy jest porządek w zabawkach.

W piątek dzieci kończą swoje dyżury i dokonują oceny dyżurnych.

Sygnalizator

Sygnalizator wygląda jak ten, do którego przyzwyczailiśmy się na skrzyżowaniach. Znajdują się na nim kolory które mają różne znaczenie: kolor czerwony – praca samodzielna w ciszy, nie podchodzimy do nauczyciela ani nie pytamy kolegów; kolor żółty-praca w parach, dozwolone konsultacje z pozostałymi dziećmi;kolor zielony-czas na konsultacje z nauczycielem.

Wizualizacja zadań:

Na początku każdego tygodnia nauczyciel powierza przedszkolakom zadania, na których realizację mają określony czas. Nie są to jakieś trudne rzeczy. Są to zadania plastyczne, poznawcze zgodne z podstawą programową. Dzieci muszą same zapoznać się z instrukcją i zaplanować, do kiedy wykonają zadania. Jeżeli wykonają swoją pracę szybko, pozostały czas mają na zabawę z rówieśnikami. Jeżeli pozostawią zadania na ostatnia chwilę, na przykład na piątek, oznacza to, że cały dzień spędzą pracując, a nie bawiąc się. Uczy to dzieci odpowiednio rozplanowania sobie zajęć i ponoszenia odpowiedzialności za ich realizację.

Dzieci raczej nie mają problemu z wykonaniem zadań w ciągu dnia. Wykazują się samokontrolą i samodyscypliną  w ich wykonaniu. Dzieci, które niezbyt uważnie słuchają i nie wiedzą, co lub, w jaki sposób wykonać zadanie najpierw dowiadują się pytając o to kolegów, pomocną dłoń a na końcu o ile nie uzyskają wystarczającej wiedzy kierują się do nauczyciela. Po ukończeniu zadania dziecko pokazuje efekt pracy nauczycielowi i zaznacza na tablicy ukończenie swojego zadania, wybierając w odpowiednim kolorze magnez symbolizujący dzień tygodnia, w którym zadanie zostało wykonane.

Koncepcja daltońska daje dzieciom dużo wolności w poznawaniu świata, zakłada, że samodzielność i odpowiedzialność przyniesie więcej korzyści niż ingerencja nauczyciela. Nadmierne tłumaczenie powoduje utratę inicjatywy u dziecka. Jeśli  uczeń dojdzie do czegoś sam, dłużej to zapamięta.

W naszej grupie na razie dzieci mają tylko jedno zadanie na tydzień do wykonania z instrukcją przygotowaną przez nauczyciela. Ewentualne polecenia kierowane do dziecka są krótkie, pozwalające na samodzielną dedukcję, twórczość własną dziecka, wymyślenie własnego sposobu realizacji zadania.

Pomocna dłoń :

Na początku tygodnia wybieramy pomocną dłoń, która jest zwizualizowana na tablicy za pomocą fotografii dziecka. Pomocna dłoń to prawa ręka pani. Każdego tygodnia jest ktoś inny. Do jej obowiązków należy dyscyplinowanie grupy, pilnowanie prawidłowego wypełniania przez dyżurnych obowiązków i pomocy kolegom z grupy. Bycie pomocną dłonią to nagroda dla dzieci za to, że zrealizowały założone zadania i zdobyły nowe umiejętności. Pomocna dłoń jest pierwszą osobą, do której zgłasza się przedszkolak po pomoc. Jeżeli nadal ma jakiś problem, idzie do nauczyciela.

Już potrafię:

Tablica „Już potrafię” przedstawia poziom opanowania danej czynności przez dzieci. Na obrazkach przedstawione są czynności, które dzieci mają opanować lub już opanowały np. „potrafię samodzielnie się ubrać , „potrafie pomóc innym w potrzebie„ itp. Dzieci, które to opanowały przyczepiają swoje zdjęcie na tablicy pod obrazkiem danej umiejętności. Jest to niezwykła motywacja dla pozostałych do nauki, a nauczyciel na bieżąco monitoruje umiejętności swoich wychowanków.

Refleksja

Kiedy my nauczyciele jesteśmy przekonani o celowości i skuteczności realizowanych zadań i programów dzieci z ochotą i entuzjazmem będą uczestniczyć w proponowanych działaniach. Poprzez zabawę i pracę będą się uczyć a jednocześnie czerpać radość z odkrywania i doświadczenia. Jeśli zgodnie z ideą H.Parkhurst świadomie będziemy pracować wg trzech zasad to dzięki edukacji daltońskiej będziemy kształtować u dzieci te cechy,które są pożądane u dorosłego człowieka we współczesnym świecie.