„Nie rób za mnie nic co potrafię zrobić sam” – realizacja koncepcji planu daltońskiego w grupie Wesołków w pierwszym semestrze roku szkolnego 2016/2017 

Instytucja przedszkola jest etapem edukacyjnym, który zmienia się i rozwija szybciej niż pozostałe. Stawia więc przed nami wyzwania gotowości do zmian wg powiedzenia ,,Czego Jaś się nie nauczy, tego Jan nie będzie umiał”. Pedagogika daltońska wraz z  trzema głównymi zasadami: odpowiedzialność, samodzielność i współpraca, w swoich założeniach ma za zadanie wspierać u dzieci:

  • nabywanie umiejętności społecznych i podporządkowanie się ustalonym zasadom i regułom,
  • kształtowanie w  sobie wrażliwości moralnych i  właściwych postaw społecznych, nawiązywanie więzi z najbliższym otoczeniem społecznym,
  • rozumienie potrzeby poszanowania drugiego człowieka, jego odmienności i indywidualności,
  • kształtowanie w sobie poczucia odpowiedzialności za siebie i innych,
  • uświadamianie sobie konieczności ponoszenia konsekwencji swoich czynów.

Chcemy zaobserwować w jaki sposób dzieci zmieniają się w miarę rozwijania odpowiedzialności, samodzielności i współpracy. Jaki będzie kierunek tych zmian. W  codziennej pracy z  pedagogiką daltońską, podczas obserwacji dzieci, widzimy, że są zaangażowane. Nowa metoda pracy działa – nie jest trudna – ale wymaga systematycznej, kreatywnej i odpowiedzialnej pracy nauczyciela. Jego pomysłowości i zaangażowania ,,wolnym krokiem do celu” – nic na siłę. Poniższy opis przedstawia krótką charakterystykę elementów, które udało nam się wprowadzić do naszej pracy dydaktyczno-wychowawczej.

 

PLAN DNIA

Plam dnia w formie obrazkowej- służy nam do planowania dnia, czyli co dzieci będą robić najpierw, a co potem, do tego służą nam obrazki z dziennymi rytmicznymi kartami. Dzieci same pilnują porządku dnia – wystarczy, że spojrzą na tablicę, na której zawieszony jest plan w obrazkach i już wiedzą, jaka aktywność będzie następna.

Oprócz rytmicznych kart stosujemy także papierowe zegary, wskazujące czas rozpoczęcia danego zajęcia. Nad obrazkiem z symbolem aktywności umieszczona jest tarcza z zaznaczoną godziną wykonywania danej czynności

Dzięki temu dzieci poznają stałe następstwo wydarzeń. Oswojona w ten sposób przestrzeń i czas rodzi poczucie bezpieczeństwa, które odzwierciedla się bezpośrednio w zaangażowaniu i odpowiedzialności za powierzone zadania.

Plan dnia został przez nas wprowadzony w październiku 2016r. Nauczycielki same przygotowały plan dnia w formie obrazkowej i zaaranżowały przestrzeń w sali aby stał się nieodzownym elementem sali Wesołków.

 

POMOCNA DŁOŃ

Pomocna dłoń nauczyciela – prawa i lewa ręka, czy asystenci lub menadżerowie –

to koordynatorzy zadań porządkowych. Czuwają oni nad realizacją zadań tygodniowych,

dyżurów, pomagają kolegom, pomagają też nauczycielowi w przygotowywaniu zadań, zajęć czy zabaw. Pomocna dłoń czuwa nad prawidłowym przebiegiem planu dnia.

W naszej grupie realizowane jest również funkcja dyżurnych, ale funkcja pomocnej dłoni jest najważniejsza.

Ta „funkcja” cieszy się największą popularnością wśród dzieci. Każde dziecko chce pomagać pani. Na początku każdego tygodnia- w poniedziałek rano,  wybieramy dziecko do pomocy, chłopca bądź dziewczynkę. Pomijając wszystkie pozytywne aspekty funkcji pomocnej dłoni, dostrzegamy bardzo ważną kwestię, a mianowicie wieź jaka panuje między nami (tzn. nauczycielkami), a dziećmi. Jest to wspaniała informacja zwrotna, skoro wszystkie dzieci chcą nam pomagać i bardzo zabiegają o przydzielenie tej funkcji. Jest to jednoznaczne z tym, że więź jaka panuje między nami, a dziećmi jest bardzo pozytywna i silna. Bardzo nas to cieszyJ Dzieci stały się odpowiedzialne za powierzone im funkcje, zadania, obowiązkowe.

Pomocna dłoń- ten element koncepcji zaczęłyśmy wprowadzać w naszej grupie od października 2016roku.

 

INSTRUKTAŻE OBRAZKOWE- WIZUALIZACJE

Plan Daltoński jest elastyczny, otwarty na kreatywność i inwencję twórczą nauczyciela, dlatego też samodzielnie wykonujemy większość narzędzi edukacyjnych. Jednocześnie w  pracy z  dziećmi posługujemy się różnymi formami przekazu naszych zamierzeń. Sam słowny instruktaż i praktyczne działanie nie zawsze są wystarczające, zwłaszcza, gdy inspirujemy dzieci do nowych wyzwań. Ogromną rolę w  drodze do samodzielnego radzenia sobie w  różnych sytuacjach odgrywają instrukcje czynnościowe, które wyróżniają się znacznie większym stopniem zrozumienia przez dzieci, niż przekaz słowny. Są narzędziem bardzo wspierającym działania nauczyciela. Ponieważ proces dydaktyczno-wychowawczy edukacji daltońskiej jest wizualizowany, dzieci – nawet te najmłodsze – bez problemu odczytują zawarte w nich treści. Znajdujące się w każdej sali zajęć kolorowe zdjęcia-obrazy, to już swego rodzaju instrukcje pozwalające dzieciom lepiej zrozumieć i zapamiętać zasady funkcjonowania w przedszkolu.

 

KALENDARZ DYŻURNYCH

Kolejną formą zastosowania Koncepcji Planu Daltońskiego jest „kalendarz dyżurnych”. W każdy poniedziałek rozpoczynamy tydzień od wybrania dyżurnych odpowiedzialnych za:

  • jadalnię – dwie osoby zajmujące się rozkładaniem i zbieraniem naczyń oraz sztućców, rozkładaniem jedzenia podczas I i II śniadania, a także sprzątaniem po posiłkach (zmywanie stolików, zamiatanie podłogi),
  • szatnię – dwie osoby zajmujące się pilnowaniem porządku w szatni (sprawdzanie ułożenia garderoby dzieci, zamiatanie piasku, itp.),
  • łazienkę – jedna osoba odpowiedzialna za pilnowanie porządku w łazience (sprawdzanie czystości szczoteczek i kubeczków, nakładanie pasty, pilnowanie by dzieci nie chlapały, używały mydła, dokładnie wycierały ręce);
  • ciszę – tzw. „Dyżurny ciszy” pilnuje ciszy w czasie odpoczynku po posiłkach, w szatni podczas ubierania się i oczekiwania na wyjście, podczas zajęć przy stolikach;
  • materiały plastyczne – osoba zajmująca się rozkładaniem materiałów plastycznych podczas zajęć dydaktycznych czy pracy w książkach,
  • „pogodę” – tzw. „Dyżurny meteorolog” pilnuje porządku na kalendarzu (zmienia daty, nazwy dni tygodnia i miesięcy oraz zaznacza za pomocą symboli aktualne warunki atmosferyczne oraz porę roku;
  • zabawki – osoba dbająca o porządek w kącikach z zabawkami;
  • gry i układanki – osoba dbająca o porządek w kąciku zabaw i gier logicznych.

Dzięki konsekwentnej realizacji pełnienia dyżurów przez dzieci, nabywają one poczucia odpowiedzialności za pełnione przez siebie obowiązki. Chętnie angażują się w dyżury i służą pomocą wychowawcom oraz rówieśnikom.

 

KALENDARZ URODZIN

Pięknym zwyczajem w naszej grupie jest wspólne celebrowanie najważniejszych dni
z życia dzieci, w tym urodzin. Kultywujemy tradycję, rozwijamy zachowania empatyczne, uczymy się prawidłowego formułowania życzeń.

Na specjalnej tablicy w postaci 12 babeczek (muffinek) przedstawionych jest 12 miesięcy (widnieją na nich ich nazwy). Na każdej z nich znajdują się świeczki z imionami dzieci, które
w danym miesiącu obchodzą urodziny. Dzięki temu dzieci utrwalają znajomość miesięcy, interesują się własną datą urodzenia oraz datami urodzin koleżanek i kolegów z grupy.

 

„JUŻ POTRAFIĘ”

Tablica „Już potrafię” przedstawia poziom opanowania danej czynności przez dzieci. Jest to narzędzie spełniające ważną rolę zarówno dla nauczyciela, jak i dziecka.

Umieszczamy na niej zdjęcie/ilustrację przedstawiającą opanowanie danej czynności, np. „ubieram się samodzielnie”, „potrafię zapiąć zamek”, „wycinam nożyczkami po śladzie”, etc. Dzieci, które to opanowały przywieszają na tablicę swoje zdjęcie. Jest to niezwykła motywacja dla pozostałych do nauki oraz dla nauczyciela, który ma obraz umiejętności swoich wychowanków i może na bieżąco go monitować.

 

SYGNALIZATOR

„Sygnalizator świetlny” reguluje tryb pracy dzieci i choć główny cel jego zastosowania znajdujemy podczas zajęć dydaktycznych, to my korzystamy z niego podczas licznych aktywności w ciągu dnia.

Kolor czerwony – cisza, praca samodzielna.

Kolor żółty – „pomoc koleżeńska” – dzieci wzajemnie pomagają sobie w rozwiązaniu problemu, wykonaniu zadania (bez udziału nauczyciela).

Kolor zielony – w czasie zabawy (można rozmawiać)/w czasie zajęć oznacza możliwość zwrócenia się o pomoc w wykonaniu zadania do nauczyciela.

Podczas zajęć dydaktycznych, pracy w książkach, etc. zawsze zaczynamy pracę od koloru czerwonego, następnie żółty i na koniec (jeśli w ogóle jest taka potrzeba) kolor zielony.

Za zmianę kolorów sygnalizatora odpowiedzialna jest „Pomocna dłoń” nauczyciela.

 

POMOC WYCHOWANKÓW

Wychowankowie z grupy Wesołów z chęcią i zaangażowaniem uczestniczyli w tworzeniu pomocy do koncepcji daltońskiej. Posłużyli nam jako modele i modelkiJ Dzieci bacznie przyglądały się zmianom jakie zachodziły w sali i pozostałych pomieszczeniach.

Rodzice naszych wychowanków  również zaciekawili się zmianami jakie dokonały się w naszej sali w toku wprowadzania koncepcji. Mamy ogromną nadzieję, że wprowadzone elementy programu daltońskiego przyniosą nam zamierzone efekty.

 

Kolejne elementy planu daltońskiego zaplanowane na przyszły semestr:

  • tablica obecności,
  • drzewko emocji,
  • praca w parach,
  • tablica z zadaniami- planowanie.

 

Wychowawcy